سرچشمه های فارسی و تازیِ پاره ای مضامین در اشعار عامیانۀ بختیاری

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه ارومیه، استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

doi
چکیده

مقالۀ حاضر مطالعه­ای تطبیقی میان شعر عامۀ بختیاری و ادبیات کلاسیک فارسی است که با رویکردی تاریخی می­کوشد سرچشمه­ها و ریشه­های پاره­ای از مضامین شعریِ بختیاری را در شعر کهنِ فارسی شناسایی کند. این مضامین در چند دستۀ اصلی قرار می­گیرند: تصاویر (صور خیال) و توصیفات، باهمایی­ها، تلمیحات تاریخی­ ـ ­ادبی، و رسومی که دستمایۀ مضمون­آفرینی قرار گرفته­اند. وجود این مضامین مشترک، گرچه گاه چیزی جز تصادف و توارُد نیست، اما به­نظر می­رسد اغلب در گذشتۀ مشترک این اقوام ریشه داشته باشد، زیرا به­دلیل انزوا و دورافتادگیِ اقوام لُر از جریان ادبیات مکتوبِ فارسی، اقتباس و اخذ مستقیم از این ادبیات چندان گسترده نیست؛ هرچند بی­شک برخی مضامین شعر لُری برگرفته از ادب فارسی است. تأثیر ادبیات فارسی را به­وضوح می­توان در تلمیحاتِ اشعار بختیاری به افسانه­های ایرانی، خاصه شاهنامۀ فردوسی، دید. در پایان، با نظر به پیوند عمیق و دیرینۀ ادب پارسی و تازی، مقایسه­ای نیز میان مضامین مشترک در اشعار بختیاری و معلّقات سبع ــ به­منزلۀ نمونه­ای از شعر کهن تازی ــ صورت گرفته است.