فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در میان انواع اشعار عامه، دوبیتی بیشترین رواج را دارد. در متون ادبی کهن و همچنین در نواحی مختلف ایران، در اشاره به دوبیتی نام‌های متفاوتی به­کار می‌رود؛ مانند فهلوی، ترانه، حاجیانی، غریبی، فریاد، شروه و بسیاری موارد دیگر. در رویارویی با این اسامی متنوع این پرسش پیش می‌آید که آیا این نام‌های متفاوت مصداق‌های متفاوتی هم دارند؟ و آیا وجوه تمایز احتمالی که بین آن­ها وجود دارد، به­گونه‌ای هست که بتوان به هر یک از آن­ها نام جداگانه‌ای داد و هر یک را نوع مستقلی به­شمار آورد؟ یا اینکه بر اساس معیارهای ادبی و ژانرشناسی، نمی‌توان آن­ها را نوع مستقلی به­شمار آورد، بلکه همۀ آن­ها زیرمجموعۀ دوبیتی محسوب می‌شوند؟ برای پاسخ به این پرسش، ویژگی‌های ساختاری و محتوایی حدود هزار و پانصد دوبیتی فارسی را از نقاط مختلف ایران که در ذیل نام‌‌های متفاوتی مانند چهاربیتی، سیتک، شروه، فراقی، فریاد، فلکی، کلّگی، هزارگی، حسینا، نجما، شرمه، شربه و... گردآوری شده بودند بررسی کردیم. درنهایت، مشخص شد که به لحاظ ژانرشناختی همۀ آن­ها را باید ذیل ژانر دوبیتی طبقه‌بندی کرد و تمام این موارد نام‌هایی متفاوت برای نوعی واحد هستند.