مفهوم تابو در فرهنگ عامۀ مردم سرکویر

نویسندگان

1 دانشگاه مازندران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا

doi
چکیده

فرهنگ شفاهی اقوام ایرانی دنیایی رمزآلود و دست­ناسوده است که بررسی محتوایی ظرایف آن می­تواند چشم­اندازهای تازه­ای به دنیای مردم­‌شناسی و جامعه‌شناسی انسانی بگشاید. پژوهش پیش­رو می­کوشد با بیان و بهره‌گیری از عناصر فرهنگی و اعتقادات عامۀ مرسوم در میان مردمان منطقۀ سرکویر جنوب استان سمنان و در مجاورت دشت کویر، به تبیین و تحلیل جایگاه مفهوم تابو در میان مردم این دیار بپردازد. این جستار با بهره­گیری از شیوۀ مشاهدۀ مستقیم و مبتنی بر مصاحبه، مشاهده و تحلیل داده­ها به معرفی و شناسایی بخشی از فرهنگ عامۀ اقوام ایرانی و تحلیل ریشه­های کهن افکار تابوآفرین پرداخته است. در این راستا، مضامین تابو در ادب شفاهی مردم منطقۀ مورد پژوهش در دو دستۀ کلی تحلیل شده است: پارۀ نخست در حوزۀ واژه­های تابو و مفردات زبانی و پارۀ دوم شامل تابوهای ممنوعیت آداب و سنن رفتاری و مادی است. در نوشتار حاضر، تابوهای رفتاری درپیوسته با ازدواج، مردگان و آداب سوگواری، تابوهای نام افراد، پیشه­ها و دیگر تابوهای اجتماعی بر بنیاد روایت راویان بومی و محلی تحلیل محتوایی شده است.