مفاهیم نمادین گل بنفشه در دوبیتی‌های مازندرانی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد بابل، ایران

doi
چکیده

عناصر نباتی موجدِ نمادهایی هستند که تجسمی متعالی­تر از دال و حتی برجسته­تر از مدلول­های خود را عرضه می‌دارند و درحقیقت روح انسان را با ماوراء هستی پیوند می‌دهند. نماد به­نوعی با احساس نیاز در انسان مرتبط است. ادبیات عامه، علمی برای شناخت آداب و رسوم و عقاید مردم است که افسانه­ها، باورداشت­ها، داستان‌ها، ترانه‌ها و... را شامل می‌شود. ترانه‌های عامه به­دلیل پاسداری از هویت فرهنگی ـ ملی و انتقال احساسات و عقاید گذشتگان ما، بخش مهمی از ادبیات شفاهی محسوب می­شود. در اشعار مازندرانی نمادهایی دیده می‌شوند که در اساطیر ریشه دارند و کهن­الگوهایی که نسل به نسل در میان مردم گشته و جایگاه و اعتبار خاصی یافته ­است. در این پژوهش، بیش از هزار بیت از اشعار مازندرانی بررسی شده است. بر اساس یافته‌های کتابخانه‌ای و میدانی تحقیق می‌توان گفت که گل بنفشه در میان گل‌های دیگر در اشعار مردم مازندران بسامد زیادی دارد، زیرا نمایانگر فصل بهار، سال نو و آغاز کار و تلاش دوباره است که گاه با بن­مایه‌های اجتماعی، تعلیمی و عاشقانه (غم عشق و درد انتظار) همراه است. تا جایی که عاشق به گفت­وگو با گل بنفشه می‌پردازد؛ با عطر خوشش یاد یار می‌افتد و شکل قلبی و رنگ کبود را نمادی از دل دردمند خود می‌داند و درهم روییدن و پیچ­در­پیچ بودنش را نمادی از زلف معشوق می­بیند.