بازتاب باورهای عامۀ دو قوم «گوکلان» و «یُموت» در رمان آتش بدونِ دود

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه بجنورد

2 دانش آموختۀ زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه بجنورد

doi
چکیده

یکی از حوزه­های مطالعات فرهنگ و ادبیات عامه، باورها و اعتقاداتِ اقوام است. قوم ترکمن یکی از اقوام ایرانی است که دارای باورها و عقاید گوناگونی­اند. باورهای عامۀ رایج در بین ترکمن­ها از افکار، عقاید، آرمان­ها، احساسات، عواطف و سبک زندگی آن­ها نشئت ‌گرفته است. از آنجایی که برخی از عقاید و اندیشه­های عامه آموزنده و درخور تأمل هستند، در این پژوهش نگارندگان کوشش می­کنند ضمن معرفی طوایف مختلف ترکمن­ها، برخی از باورهای رایج در بین دو قوم از ترکمن­ها (گوکلان و یُموت) را که در رمان آتش بدونِ دود نادر ابراهیمی منعکس شده است، ابتدا به شیوۀ کتابخانه­ای مورد بررسی قرار دهند و سپس، به روش تحلیلی ـ توصیفی به نگارش درآورند. نتیجۀ این پژوهش نشان می­دهد که باورهای عامۀ دو قوم مذکور در 4 دسته شامل: 1. باورهای فلسفی و اساطیری، 2. باورهای مربوط به زندگی و مراحل آن، 3. باورهای طبی و درمان عامه، 4. گاه­شماری و هواشناسی عامه قرار می­گیرد که برخی از این باورها در تعالیم دینی ریشه دارد. برخی از این باورها از فرهنگ ایرانی ناشی می‌شود که غیر از ترکمن­ها در بین سایر اقوام نیز دیده می­شود. دسته­ای از باورها به­دلیل اینکه از سبک زندگی ترکمن­ها سرچشمه می­گیرد، مختص فرهنگ این قوم است و بعضی دیگر نیز باورهایی بی­پایه و غیرواقعی هستند که از خرافات ناشی می­شوند.