عامه‌سروده‌های استان کرمان، انواع و درون‌مایه‌ها

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی.

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران

doi
چکیده

عامه­سروده‌ها یکی از دل‌نشین‌ترین گونه‌های ادبیات شفاهی در بین اقوام ایرانی­اند که معرف روحیات، اندیشه‌‌ها و افکار تودۀ مردم و برخاسته از نیازهای طبیعی و روزمرۀ آن‌ها هستند. ترانه‌ها و اشعار از شکل‌های ادب عامه هستند و در حوزۀ جغرافیای فرهنگی این سرزمین گوناگونی دارند. عامه­سروده‌ها در استان کرمان نیز با نام‌های متعددی پراکنده شده‌ و بیشتر در قالب دوبیتی سروده شده­اند و دارای اوزان عروضی هستند. دوبیتی‌های رایج این خطه در مراسم‌ مختلف، نام­هایی همچون شرمه، اجاق‌بوس، بیرقی، خیلون، موردخوانی، آبادو، سرآسیابی، آیینو، بیابانی، کردی‌خوانی، حجله‌گشون، غریبی‌خوانی، حنابندی، در حمومی و... دارند. این اشعار در حوزه­های سرور، سوگ، کار، اشعار خواب و نوازش، لالایی­ها، ترانه­بازی­ها، سرگرمی و نیایش قرار می‌گیرند. نگارندگان در این مقاله به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای، تلاش کرده­اند تا علاوه بر معرفی سرودهای عامه و محلی استان کرمان، اشعار را بر اساس مضمون، تحلیل و طبقه‌بندی کنند تا زوایای فرهنگی و عناصر بومی نیز قابل دریافت باشد.