فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از گذشته‌های دور، یکی از پیشه‌های اصلی ساکنان مناطق بیابانی، شترداری بوده است. شرایط اقتصادی و اقلیمی و پیشینۀ فرهنگی، ایلات و کویرنشینان را شیفتۀ شتر کرده بود، نه­فقط به­دلیل اینکه شتر شاهرگ اقتصادی آنان بوده است، بلکه بدین سبب که روابط عاطفی و دوستانۀ دیرینه‌ای با این حیوان برقرار کرده بودند. شتر در فرهنگ و ادبیات مردم استان سمنان بازتاب گسترده‌ای یافته است. هدف از این تحقیق، گردآوری و تحلیل ویژگی­های شتر در دو بخش صفات صوری و عرضی در ادبیات عامۀ مردم استان سمنان به­ویژه شترداران و ساربانان است. شیوۀ دستیابی به داده­ها، گردآوری میدانی با ابزار جست­وجوی شنیداری اعم از پرسش و پاسخ (مصاحبه) بوده و در تحلیل و استدراک داده­ها از دانش­های اهل فن بهره گرفته شده است. بازتاب شتر را می‌توان در ترانه‌ها، مثل‌ها، آواها، چیستان‌ها و باورها ملاحظه کرد. این ترانه‌ها، داستان‌ها، ضرب‌المثل‌ها و غیره در کل بیانگر اندیشه‌ها، آرزوها، بیم و امیدها، غم‌ها و خوشی‌های این مردم و گذشتۀ تاریخی آن و به عبارت دیگر بیانگر روان­شناسی اجتماعی و نانوشتۀ آنان است. این مقاله حاصل پژوهشی است که با استناد به مطالعات میدانی و مصاحبه با ساربانان و شترداران و مطالعات کتابخانه فراهم آمده است. باورها، ضرب‌المثل‌ها، چیستان‌ها، ترانه‌ها، حکایت‌ها و افسانه‌های مردم استان سمنان به­ویژه شترداران و ساربانان در این پژوهش بیان شده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که شتر به­ویژه در بین شترداران حوزۀ کویری استان سمنان، نقش مهمی در ادبیات عامه (ترانه­ها، ضرب­المثل­ها، افسانه­ها، آواها و باورها و ...) دارد. این مقاله نخستین بررسی تحلیلی در این زمینه است.