فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیکرگردانی یکی از موضوعات محوری در اساطیر و داستان­های اسطوره­ای است که در آن موجودی تغییر شکل می­دهد و شکل ظاهری، ساختمان طبیعی و شناخته‏شدۀ خود را در جهت نقص یا کمال، به مدتی محدود یا نامحدود از دست می‌دهد و به‌صورتی تازه درمی‌آید. این تنوع گاهی بخشی از وجود آن موجود را شامل می­شود و یا به‌صورت‌های ترکیبی گوناگون حیوانی، گیاهی و... درمی‌آید و خلاف طبیعت خود زندگی می‌کند. در این پژوهش و با توجه به اهمیت موضوع و جایگاه فرهنگ و ادبیات عامه در پژوهش­ها، به بررسی و تحلیل انواع پیکرگردانی در فرهنگ و ادب عامۀ مردم بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد می­پردازیم. همچنین، ضمن بررسی انواع پیکرگردانی انسان به حیوان، درخت، پرنده، اجرام آسمانی و بالعکس، برآنیم تا نمود­های ادبی و جنبه­های اساطیری آن‌ها را تحلیل و بررسی کنیم. این پژوهش به­شکل بنیادی بر پایۀ مطالعات کتابخانه­ای ـ میدانی و به­روش تحلیل محتوای کیفی انجام‌ شده است. پس از بررسی و تحلیل انواع پیکرگردانی در قوم بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد می­توان گفت مهم‌ترین انواع پیکرگردانی در فرهنگ و باور این مردم، پیکرگردانی انسان به حیواناتی چون خرس، گرگ، پلنگ و لاک‌پشت ـ به­دلیل انجام گناه ـ و نیز پیکرگردانی انسان به درخت بلوط و... است. همچنین، بسیاری از نمودهای پیکرگردانی در این اقوام، بازماندۀ پیکرگردانی در فرهنگ ایران باستان است که نمونه­های مشابهی در شاهنامۀ فردوسی نیز دارد.