فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تقابل‌های دوگانه یکی از مفاهیم اساسی در نقد ساختارگرایی و پساساختارگرایی و نظریات زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی است که در باورهای اساطیری و فرهنگی بشر ریشه دارد؛ نظریه‌ای که از زبان­شناسی به مطالعات فرهنگی راه می‌یابد و سرانجام، در وضعیت پسامدرن به­چالش کشیده می‌شود. کلود لوی اشتروس برای منطق اسطوره ازجمله ضرب­المثل‌ها به ساختاری دوقطبی ـ تقابلی قائل است. به­عقیدۀ او ساختار ذهن انسان برای درک پدیده‌ها، هر پیوستاری را در قطب‌های متقابل دوگانه‌ای قرار می‌دهد و درنهایت، این کنش ذهنی فراگیر به تقابل‌های دوگانه‌ای همچون طبیعت و فرهنگ و مفاهیمی از این قبیل منجر می‌شود. هدف از پژوهش حاضر بازنمایی دوگانه‌های ارزشی در ضرب‌المثل‌های مردم ایلام است. با توجه به ماهیت برساختی پدیدۀ مورد مطالعه، پارادایم تحقیق حاضر کیفی و روش مورد استفاده بازنمایی ازطریق تحلیل کیفی محتواست. میدان مطالعۀ پژوهش، کتب چاپ­شده درخصوص ضرب‌المثل‌های مردم ایلام است که به­منظور تکمیل اطلاعات از آگاهان کلیدی نیز بهره گرفته شد. این افراد از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و با بهره از مصاحبۀ نیمه­ساختمند از آنان پرس­و­جو شد. یافته‌های به‌دست آمده بیانگر آنند که دوگانه‌ها‌ی ارزشی در ضرب‌المثل‌های مردم ایلام شامل تقابل‌های دوتایی کلی: عقلانی ـ غیرعقلانی، جمعی ـ فردی، پویایی/ ایستایی، عام‌گرایی/ خاص‌گرایی، نظم/ بی­نظمی، تکوین سرمایۀ اجتماعی/ فرسایش سرمایۀ اجتماعی، اعتدال/ افراط، و عدالت/ ظلم است. این دوگانه‌ها شامل زیر مقوله‌های جزئی‌تری هستند که بیانگر جامعه‌ای اشباع­شده از تعارض‌اند. تقابل‌های دوگانۀ مستخرج از یافته‌ها تا حد زیادی با متغیرهای الگویی تالکوت پارسونز هم‌خوانی دارند.