چارچوب تصمیمگیری برای انتخاب پروژههای پایدار بیمارستانی در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت پروژه و ساخت، گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران،.ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه سلامت در حوادث و بلایا، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات تغییر اقلیم و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2026.408707.673153چکیده
بیمارستانها بهعنوان زیرساختهای حیاتی نظام سلامت، علاوه بر کارکردهای درمانی، اثرات زیستمحیطی گستردهای دارند. در ایران، شکاف موجود میان شاخص تخت بیمارستانی (92/1 به ازای هر هزار نفر) نسبت به میانگین جهانی (28/3)، تقاضای فزایندهای را برای احداث مراکز جدید ایجاد کرده است؛ بااینحال، فقدان چارچوبی بومی برای انتخاب پروژهها با رویکرد پایداری، یک چالش استراتژیک محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف پرکردن این خلأ، چارچوبی جامع برای اولویتبندی پروژههای بیمارستانی پایدار پیشنهاد میکند. ابتدا معیارها و شاخصهای پایداری از طریق مرور سیستماتیک و روش دلفی استخراج شدند. سپس با استفاده از روش بهترین–بدترین (BWM)، وزن و اهمیت نسبی معیارها بر اساس نظر خبرگان تعیین گردید. در گام بعد، پروژهها با روش مارکوس (MARCOS) ارزیابی و رتبهبندی شدند. مطالعه موردی بر نه پروژه بیمارستانی سطح سه در کشور اجرا شد. نتایج نشان داد بعد اجتماعی نسبت به بعد زیستمحیطی در اولویت قرار دارد و در حوزههای پایداری نیز سلامتی و بهداشت بیشترین اهمیت را داشته و پسازآن، آسایش و انرژی قرار میگیرند. چارچوب پیشنهادی با فراهمسازی مبنایی کمی برای ارزیابی و رتبهبندی پروژههای بیمارستانی، ابزار مؤثری برای تصمیمگیری بهینه و تخصیص هدفمند منابع در سطح سیاستگذاری سلامت فراهم میکند.
