فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نور در معماری از نگاه کاربران، تنها منبع روشنایی نیست بلکه مسئله‌ای اساسی در کیفیت ادراک فضاست. با وجود اهمیت بنیادین کیفیت‌ نور، هنوز چارچوبی منسجم برای ارزیابی ترجیحات دیداری کاربران در مواجهه با نور طبیعی در معماری ایران وجود ندارد. این پژوهش با هدف تدوین الگویی برای ارزیابی ترجیحات دیداری، خانه‌های قاجاری یزد را به‌عنوان نمونه‌ای اصیل از دوران سنت، انتخاب کرده است. روش تحقیق در دو مرحله مکمل انجام شد: مرحله نخست، ارزیابی کالبدی نور و مرحله دوم، ارزیابی عاطفی نور. هر دو مرحله با رویکرد کمی و به روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه انجام گرفت و داده‌های حاصل از ۱۰۰ شرکت‌کننده تحلیل شد و الگوهای ادراکی پنج دسته فضای نوری (نوردوست، سایه‌دوست، نوربخش، تاریک‌گرا و نورگذر) استخراج گردید. نتایج نشان می‌دهد که ارزیابی‌های کالبدی و عاطفی نور در فضاهای مختلف این خانه‌ها نسبت به یکدیگر متمایز هستند و این تمایز، منجر به ایجاد تنوع کیفی نور در فضاها می‌گردد. این تنوع نوری، تابعی مستقیم از ترجیحات کاربران در هر فضای خاص بوده و قابلیت پاسخگویی به نیازهای مختلف انسانی در موقعیت‌های مکانی و زمانی متفاوت را فراهم آورده است.