صورت بندی روندها و شکاف های پژوهشی در جابهجاسازی مسکن شهری: مروری دامنه ای
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه برنامه ریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد دانشکده شهرسازی، گروه برنامه ریزی و مدیریت شهری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد دانشکده شهرسازی، گروه برنامه ریزی و مدیریت شهری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.405846.673139چکیده
پدیدهی جابهجاسازی مسکن شهری در دهههای گذشته عمدتاً در چارچوب گفتمان اعیانیسازی مورد بحث قرار گرفته است. اگرچه پژوهشهای انجامشده سهم مهمی در فهم ابعاد جابهجاسازی داشتهاند، اما اشکال فراگیرتر جابهجاسازی که خارج از بستر اعیانیسازی رخ میدهند، تا مدتها نادیده گرفته شوند. تشدید فشار بازارهای اجاره و عمیقتر شدن بحران استطاعتپذیری، ضرورت مطالعه جامعتر این پدیده را افزایش داده است. این پژوهش با تمرکز بر جابهجاسازی مستأجران در بستر بحران اجارهبها، تلاش میکند تصویری منسجم از چشمانداز معرفتی این حوزه ارائه دهد. جستجویی نظاممند در پایگاههای داده Scopus ،Google Scholar ، پایگاههای علمی جهاد دانشگاهی (SID) و Magiran برای بازهی زمانی ۲۰۰۵ تا اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد. پس از غربالگری عنوان و چکیده و بررسی کامل متون، 118 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. در قالب روش تحلیل مضمون، مطالعات شناساییشده کدگذاری و در هشت مضمون خرد خوشهبندی شدند. سپس مضامین خرد در قالب چهار مضمون اصلی ادغام و نامگذاری شدند. بر این اساس، چارچوبی مفهومی توسعه یافت و روابط میان این حوزهها و نهایتاً چگونگی کنش و مداخله، ترسیم گردید. این مرور دامنه ای با یکپارچهسازی ادبیات پراکنده، شکافهای موجود را آشکار میکند و مسیرهای پژوهشی آینده در حوزه جابهجاسازی مستأجران را روشن میسازد.