فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بافت‌های تاریخی شهرها در گذر زمان و تحت تأثیر تحولات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و طبیعی تغییر می‌کنند؛ این تغییرات گاهی درک اصالت کالبدی و عملکردی آن‌ها را مخدوش می‌سازند. رودسر که در منابع کهن با نام‌های خُشَم، خُوسَم، حُوسَم و هُوسَم آمده، نمونه‌ای از چنین دگرگونی‌هایی است. با وجود سابقه تاریخی، از بین رفتن شواهد کالبدی سبب شده خوانش دقیق نظام کالبدی و عملکردی این شهر با ابهاماتی همراه باشد. با این توضیح پژوهش حاضر در جهت پاسخ به پرسش‌های «تحولات تاریخی شهر رودسر در دوره‌های مختلف تاریخی چگونه بوده و ویژگی‌های کالبدی و عملکردی ساختارهای شکل‌دهنده بافت تاریخی چیست؟» شکل گرفته است. هدف از این مطالعه بازخوانی هویت شهری و نظام کالبدی- عملکردی آن در یک سیر تاریخی، تبیین ویژگی‌های شاخص و استخراج برخی نشانه‌های از بین رفته در بافت تاریخی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متون و اسناد تاریخی، نقشه‌ها، سفرنامه‌ها و برخی شواهد کالبدی موجود است. یکی از منابع شاخص تاریخی نگاره‌ای از دوره صفوی است که در این مقاله تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که رودسر از قرن سوم هجری تا اوایل قاجار به‌تدریج با تقویت هسته‌های شکل‌دهنده شهر، دارای سازمان فضایی منسجمی بوده است. بااین‌حال مداخلات شهری ناهمگون از اواخر این دوره و به‌ویژه در دوره پهلوی اول، منجر به گسست در یکپارچگی کالبدی و خدشه‌دار شدن لایه‌های هویت‌بخش محدوده تاریخی این شهر شده است.‌