آیین‌های زایش در فرهنگ و ادبیات عامۀ استان بوشهر

نویسندگان

1 دانشگاه کاشان

2 مدرس دانشگاه کاشان

doi
چکیده

باروری و هنجارهای قومی، دو مفهوم مرتبط به همدیگر هستند که در شیوه‌های قومی و مناسک جمعی معنا می‌یابند. هر ساختار قومی، مناسک و آیین زایش متناسب با خود را دارد که امری جمعی ـ فرهنگی و دارای کارکرد اجتماعی است. تلفیق باورهای باروری به‌منزلۀ پدیده­ای زیستی ـ فرهنگی در گروه­های چند قومیتی قابل بررسی است. بر این اساس، در پژوهش حاضر کوشش شده با تمرکز بر مفهوم «آستانگی» نزد ویکتور ترنر و نظریۀ «تشرف» ون­جنپ به بررسی آیین‌ها و مناسک مرتبط با زایش در استان بوشهر پرداخته شود. همچنین سعی شد این مسئله در مباحث فرهنگ­ عامه، از منظر فرهنگی و اجتماعی مورد مقایسه و تحلیل قرار گیرد. روش پاسخ به این پرسش، مبتنی بر روش تاریخی (اسناد دست‌اول مردم­شناسی) و مصاحبۀ گروه کانونی بوده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که مطابق نظریۀ تشرف ون جنپ، ابعاد سه­گانۀ زایش در فرهنگ بوشهری شامل مناسک الحاق (آش هف­دنگرو، پا گرفتن، نون پوشی، توه­ترسک، نذر گلال، ختنه­سوران)، مناسک انتقال (مختک درآوردن، ناف بریدن، چله شورون، اُوسی و پریزگار) و مناسک جدایی (چله‌بر، گل مسه، کیزه انداختن، دریا مابر) هستند.