تحلیل تأثیر تغییر زاویه پاکار قوس پنجاوهفت بر عملکرد سازهای کاربندی 16 دوپا
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران
2 کارشناسی ارشد معماری و پژوهشگر هندسه معماری، دانشگاه قم،قم، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری اسلامی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم،قم، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.369628.672932چکیده
در میانِ مطالعاتِ مختلف در معماریِ ایران، پژوهشهایی نیز به بررسیِ تأثیرِ هندسه بر عملکردِ سازههای سنتی پرداختهاند. کاربندی بهعنوانِ یک عنصرِ سازهای، هم نقشِ فنی و هم وجهِ زیباییشناسانه دارد. در برخی کاربندیهای موجود در ایران از قوسِ پنجاوهفت برای ساختِ لنگهتاقها استفاده شده است. این قوس دو حالتِ تند و کند دارد که زاویهی پاکارِ آنها بهترتیب ۴۵ و ۵۴٫۷ درجه است. پژوهشِ حاضر، با بهرهگیری از منابعِ کتابخانهای و راهبردِ شبیهسازی و مدلسازیِ پارامتریک، تأثیرِ تغییرِ زاویهی پاکار بر رفتارِ سازهایِ کاربندی را بررسی میکند. این تحقیق از نوعِ پژوهشهایِ کاربردی است و ابتدا با استفاده از الگوریتمنویسی، قوسِ پنجاوهفت را بهصورتِ پارامتریک، بهعنوانِ لنگهتاقِ کاربندیِ شانزدهدوپا تعریف میکند. سپس در محیطِ نرمافزار، اثرِ تغییرِ زاویه بر عملکردِ سازهای تحلیل خواهد شد. مطالعات نشان میدهند که تغییرِ زاویهی پاکارِ قوس، مستقیماً بر جرمِ نهاییِ شمسه و در نتیجه بر نیرویِ وارده به کاربندی تأثیر میگذارد. با استفاده از تحلیلِ سازهای میتوان بازهای از زوایا را شناسایی کرد که با توجه به نیرویِ ناشی از وزنِ شمسه، حالتِ بهینهای ایجاد میکنند. نتایج نشان میدهد که در بازهی زوایایِ ۵۰ تا ۵۳ درجه، توزیعِ نیرو بینِ اعضایِ کاربندی یکنواختتر است. از طرفی، میزانِ رانش در محلِ تکیهگاه در بازهی ۴۲ تا ۵۱ درجه کمتر تغییر میکند؛ بنابراین، دو شیوهی ترسیمِ سنتیِ قوسِ پنجاوهفت در نزدیکیِ بازهی بهینهی عملکردِ سازهای قرار دارند.
