تبیین قابلیت کشف‌پذیری فضا مبتنی بر شاخص‌هایی ساختار فضایی* نمونه موردی بازار تبریز

نویسندگان

1 استاد گروه معماری و شهر سازی، دانشکده معماری و شهر سازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 دکتری معماری، گروه معماری و شهر سازی، دانشکده معماری و شهر سازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه معماری و شهر سازی، دانشکده معماری و شهر سازی،دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

4 دانشیار گروه معماری و شهر سازی، دانشکده معماری و شهر سازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jfaup.2025.398192.673097
چکیده

ساختار فضا بر چگونگی ادراک و تجربه مردم تأثیرگذار است و هرچه افراد، بیشتر راجع به یک فضا اطلاعات داشته باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که از قابلیت‌های آن استفاده کنند. پژوهش حاضر به این سؤال اصلی می‌پردازد که چگونه ساختار فضایی، بر قابلیت کشف­پذیری توسط کاربران تأثیر می‌گذارد؟ هدف این پژوهش توسعه مفهوم کشف­پذیری در حوزه معماری و ارتباط آن با شاخص‌های ساختار فضایی است. اطلاعات کمی مربوط به ساختار فضایی از طریق نقشه‌های چیدمان فضایی و داده‌های کیفی از طریق پرسش‌نامه‌های تصویری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون رگرسیون خطی چندگانه انجام گرفت و پایایی ابزار تحقیق نیز با آلفای کرونباخ و روایی آن توسط روش دلفی تائید شد. مطابق یافته‌ها، هرچند به دلیل چندبعدی بودن و ماهیت آن، یک تعریف ساده و قابل‌سنجش برای کشف­پذیری وجود ندارد، اما دارای ارتباط معنادار، با بعضی از مفاهیم شاخص‌های ساختار فضایی همچون ایزوویست، سطح قابل دید، اتصال، ارتباط و آشفتگی در بازار تبریز است.