تحلیل تطبیقی مدلهای حکمروائی مناطق کلانشهری: تعادل میان تمرکز و تمرکززدایی
نویسندگان
1 استادیار گروه برنامه ریزی منطقه ای، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.394202.673072چکیده
تمرکززدایی با هدف بهبود خدمات عمومی، قدرت را از دولت مرکزی به سطوح محلی منتقل میکند. این پژوهش مدلهای حکمرانی کلانشهرها را از منظر تفرق و یکپارچگی بررسی کرده و تأثیر تمرکززدایی مالی، اداری و سیاسی بر کارایی خدمات عمومی را تحلیل میکند. با استفاده از نظریه دادهبنیاد و ابزار MAXQDA، دادههای کیفی از منابع منتشرشده بین مهرومومهای ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۴ تحلیل شدند. یافتهها نشان میدهند که مدل تفرق، کیفیت خدمات و پاسخگویی محلی را بهبود میبخشد، اما ممکن است نابرابری اقتصادی و هزینهها را افزایش دهد. در مقابل، مدل یکپارچه با بهرهگیری از صرفهجوییهای مقیاس، این چالشها را کاهش داده و کارایی را تقویت میکند. برای حکمرانی مؤثر کلانشهرها، تعادل پویا بین تمرکززدایی و تمرکز، همراه با شفافیت و مشارکت شهروندی، توصیه میشود.