تحلیل تطبیقی مدل‌های حکمروائی مناطق کلان‌شهری: تعادل میان تمرکز و تمرکززدایی

نویسندگان

1 استادیار گروه برنامه ریزی منطقه ای، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfaup.2025.394202.673072
چکیده

تمرکززدایی با هدف بهبود خدمات عمومی، قدرت را از دولت مرکزی به سطوح محلی منتقل می­کند. این پژوهش مدل­های حکمرانی کلان‌شهرها را از منظر تفرق و یکپارچگی بررسی کرده و تأثیر تمرکززدایی مالی، اداری و سیاسی بر کارایی خدمات عمومی را تحلیل می­کند. با استفاده از نظریه داده­بنیاد و ابزار MAXQDA، داده­های کیفی از منابع منتشرشده بین مهروموم‌های ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۴ تحلیل شدند. یافته­ها نشان می­دهند که مدل تفرق، کیفیت خدمات و پاسخگویی محلی را بهبود می­بخشد، اما ممکن است نابرابری اقتصادی و هزینه­ها را افزایش دهد. در مقابل، مدل یکپارچه با بهره­گیری از صرفه­جویی­های مقیاس، این چالش­ها را کاهش داده و کارایی را تقویت می­کند. برای حکمرانی مؤثر کلان‌شهرها، تعادل پویا بین تمرکززدایی و تمرکز، همراه با شفافیت و مشارکت شهروندی، توصیه می­شود.