تحلیل مقطعی کارایی و تحلیل پویای بهره‌وری فرودگاه‌های کشور با استفاده از مدل تلفیقی DEA/AHP و شاخص مالم‌کوئیست

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار، دانشکده اقتصاد مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران؛

doi
چکیده

با وجود اهمیت فرودگاه‌های کشور به عنوان مهم‌ترین زیرساخت‌های حمل و نقل هوایی، پژوهش‌های اندکی در کشور به تحلیل عملکرد فرودگاه‌ها پرداخته‌اند. توجه پژوهشگران این حوزه تنها به بررسی کارایی فرودگاه‌های کشور در یک مقطع زمانی خاص معطوف بوده است و جای خالی تحلیل‌های پویا برای بررسی روند عملکرد فرودگاه‌های کشور در بین پژوهش‌های داخلی به چشم می‌خورد. روشن است که برای ارزیابی جامع عملکرد یک مجموعه، ارائه تحلیل مقطعی امری لازم و ضروری است، اما اکتفا به این نوع تحلیل، همه جنبه‌های عملکرد واحدها را پوشش نمی‌دهد و برای دستیابی به نتایج جامع باید عملکرد واحدها را در طول زمان بررسی نمود. از این رو در پژوهش حاضر سعی شده است تا با به‌کارگیری رویکرد تلفیقی DEA/AHP، جایگاه فرودگاه‌های کشور از نظر کارایی در سال 1392 نسبت به یکدیگر سنجیده شود و رتبه‌بندی کامل فرودگاه‌ها صورت پذیرد. در ادامه با استفاده از شاخص بهره‌وری مالم‌کوئیست، روند رشد بهره‌وری واحدها طی سال‌های 1387 تا 1392 بررسی شده است. در واقع این کار با هدف ارائه تحلیل پویایی از عملکرد فرودگاه‌های کشور در طول زمان انجام پذیرفته است. بر اساس نتایج حاصل از اجرای مدل‌ها، فرودگاه‌های اهواز، مهرآباد و مشهد از حیث کارایی در سال 1392 رتبه‌های نخست را کسب کرده‌اند و فرودگاه آبادان در رتبه آخر قرار گرفته است. اما از لحاظ رشد بهره‌وری فرودگاه‌های ساری، یزد و آبادان، بیش‌ترین بهبود را در عملکرد خود طی سال‌های 1387 تا 1392 داشته‌اند. در مجموع روند تغییرات بهره‌وری کل عوامل فرودگاه‌های کشور سیر صعودی داشته است و این رشد به علت افزایش در کارایی تکنولوژیک بوده است.