فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحولات شتابان مدرنیزاسیون در گذار از دوره قاجار به پهلوی، سبک زندگی ایرانیان را متحول ساخت و بازتاب کالبدی آن را در معماری مسکن بر جای گذاشت. با هدف پرکردن خلأ مطالعاتی پیرامون تأثیر تحول سبک زندگی بر کالبد مسکونی در دوره گذار قاجار/پهلوی، این پژوهش با روش ترکیبی تفسیری-تاریخی و مطالعه موردی چهار خانه شاخص (دو نمونه قاجاری و دو نمونه پهلوی) در شهر تبریز، نقش مولفه‌های سبک زندگی در تغییرات فضاهای مسکونی را بررسی می‌کند. بدین منظور داده‌های تاریخی همراه برداشت میدانی، نقشه‌ها و عکس‌های مستند، ویژگی‌های کالبدی نظیر مساحت کل و نسبت فضاهای باز/نیمه‌باز/بسته، تعداد و کارکرد اتاق‌ها، سیستم ورودی، تقسیم‌بندی اندرونی-بیرونی، تزئینات نما و الگوی مبلمان تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد خانه‌های دوره پهلوی در مقایسه با دوره قاجار با ابعادی کوچک‌تر، نسبت بیشتری از مساحت را به حجم ساختمان اختصاص داده و ایوان و حیاط‌های بزرگ را حذف کرده‌اند. فضاهای انعطاف‌پذیر چندعملکردی جای خود را به اتاق‌های اختصاصی و مبلمان صلب داد و سلسله‌مراتب ورودی ساده‌تر شد. افزون بر این، استفاده گسترده از مصالح نوین، سیستم‌های لوله‌کشی و روشنایی الکتریکی به تغییر تقسیم‌بندی داخلی خانه‌ها انجامید.