شناسایی محرکها و پیامدهای الگوی شهرخلاق در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.386244.673025چکیده
الگوی شهرخلاق بهعنوان رویکردی نوین در سیاستگذاری توسعه شهری، زمینهساز ارتقای کیفیت زندگی، افزایش رقابتپذیری شهری و توسعه پایدار است. مطالعات متعددی به شناسایی شاخصهای این الگو پرداختهاند، اما تفکیک این شاخصها در دو دستهی «محرکهای شکلگیری الگو» و «پیامدهای ناشی از اجرای الگو»، نهتنها موجب درک عمیقتری از مفهوم شهر خلاق میشود، بلکه دستاوردهای نظری این حوزه را به راهبردهای اجرایی نزدیکتر میکند. پژوهش حاضر، با هدف تحلیل روابط علی و معلولی میان شاخصهای کلیدی شهر خلاق در ایران انجام شده است. در گام نخست، با مرور نظاممند ادبیات جهانی، مؤلفههای کلیدی این الگو استخراج شدند و در گام بعد، با استفاده از شیوه DEMATEL فازی، میزان تأثیرگذاری این شاخصها تحلیل گردید. یافتهها نشان داد که «صنایع فرهنگی و خلاق بومی»، «نگرش پذیرا و تنوع» و «حکمرانی دموکراتیک و فرهنگی»، نقشی اساسی در شکلگیری شهر خلاق در ایران دارند. درمقابل، شاخصهای «درآمد خلاق شهری»، «برندسازی خلاق» و «اشتغالزایی خلاق» از پیامدهای اجرای این الگو محسوب میشوند. تفکیک شاخصهای تأثیرگذار از موارد تأثیرپذیر، به مدیران شهری امکان میدهد تا بهجای تمرکز بر حجم انبوهی از شاخصها، بر عوامل اولویتدار در تحقق شهر خلاق تمرکز کنند. چنین رویکردی، ضمن بهینهسازی فرآیند تصمیمگیری، میتواند به تدوین راهبردهای عملیاتی هدفمند و کارآمدتر در راستای توسعه شهرهای خلاق منجر شود.
