نقش مدیریت محلی در تأمین مسکن گروههای کمدرآمد (نمونه پژوهی: مدیریت شهری تهران)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مدیریت شهری، گروه برنامهریزی شهری،دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 استادیار گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.387846.673039چکیده
یکی از مهمترین دلایل مداخله دولت و نهادهای مدیریت محلی در بازار مسکن، برطرفکردن نیاز مسکن گروههای کمدرآمد است که به دلیل محدودیتهای مالی، توانایی رقابت در بازار آزاد را نداشته و از دسترسی به مسکن مناسب محروم هستند. پژوهش حاضر باهدف بررسی چالشهای تأمین مسکن گروههای کمدرآمد در ایران، با تأکید بر نقش نهادهای مدیریت شهری، انجام شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد، تمرکزگرایی در ساختار حاکمیتی و فقدان مدیریت شهری یکپارچه، اصلیترین موانع تأمین مسکن مناسب برای این گروهها است. این پژوهش با بهرهگیری از روش کیفی و با هدف توصیف ابعاد این چالش در وضعیت موجود و کاربردی کردن یافتههای پژوهش انجام شدهاست. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با متخصصین حوزه مسکن و مدیریت شهری، با استفاده از تکنیکهای نمونهگیری هدفمند و با بهره گیری از نمونهگیری گلولهبرفی جمعآوری شدهاست. تحلیل دادههای کیفی با استفاده از نرمافزار MaxQDA بهدستآمده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که به طور کلی سیاستهای مسکن در ایران علیرغم تأکید بر تأمین مسکن برای گروههای کمدرآمد عمدتاً بر تولید مسکن و بدون توجه به توان گروههای هدف، متمرکز بوده و به نیازهای ویژه این گروهها در بهرهبرداری از این سیاستها توجه نشدهاست. شهرداریها نیز به عنوان اصلیترین نهاد مدیریت شهری در سطح محلی، نقش مؤثری در اجرای سیاستهای مسکن ایفا نکرده و بیشتر بر جنبههای کالبدی توسعه شهری تمرکز داشتهاند، بدون آنکه راهکارهای مؤثری برای دسترسی گروههای کمدرآمد به مسکن مناسب ارائه دهند. از همین روی واگذاری اختیارات بیشتر به شهرداریها، ایجاد یک بستر قانونی شفاف و یکپارچه برای سیاستگذاری مسکن، و استفاده از ابزارهای مالیاتی همچنین بهرهگیری از ظرفیتهای درونشهری از جمله پیشنهادهای این پژوهش است.
