واکاوی سازمان فضایی محیط بسته دانشگاهی از طریق تحلیل نحو فضا
نویسندگان
1 کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
2 استاد گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.373318.672955چکیده
سازماندهی فضایی محیط بستهی دانشگاه به طور قابل توجهی بر تعاملات اجتماعی، کیفیت یادگیری و عملکرد کلی دانشجویان تأثیر میگذارد. مطالعات صورت گرفته بر شناسایی فضاهای اجتماعپذیر متمرکز است، مناطقی که همکاری، برخوردهای خودجوش و تبادلات بین دانشجویان، اساتید و بازدیدکنندگان را تقویت میکند. در این پژوهش، به تعامل پیچیده بین چیدمان معماری و تعاملات اجتماعی در محیط بسته دانشگاهی پرداخته شدهاست و با استفاده از تکنیکهای نحو فضا، بینشهای ارزشمندی را در مورد اینکه چگونه پیکربندیهای فضایی بر ایجاد کانونهای اجتماعی، مناطق مشارکتی و فضاهای تجمع پرجنبوجوش در فضای آموزشی تأثیر میگذارند، شناسایی شدهاست. در این تحقیق از راهبرد اکتشافی متوالی استفاده شدهاست که در گام اول، رویکرد کیفی به روش توصیفی-تحلیلی و جمعآوری دادهها با مطالعات کتابخانهای و تحقیقات میدانی انجام شدهاست. سپس رویکرد کمی با روش نحو فضا انجام شدهاست که روابط توپولوژیکی در ساختارهای فضایی را بررسی و روابط متقابل سازمان فضایی و فعالیتهای اجتماعی را تحلیل میکند. محاسبات و تحلیلها با استفاده از تکنیکهای نقشه محدب، ایزویست و نمودار دید در نرم افزارهای دپتمپ و آ-گراف انجام شدهاند. نتایج نشان میدهد که حذف یا تغییر در فضاها میتواند تأثیرات قابلتوجهی بر پویایی فضا و رفتار کاربران داشته باشد و تحلیل نحو فضا میتواند به درک بهتر روابط فضایی و طراحی مطلوبتر محیطهای آموزشی کمک کند.