بازآفرینی مجازی محراب مسجد جامع ورامین
نویسندگان
1 کارشناس ارشد گروه حفاظت میراث معماری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه حفاظت و مطالعات معماری ایران،دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2025.389108.673048چکیده
در حفاظت از بناهای تاریخی، تزئینات معماری بهدلیل نقش کمرنگتر آنها در پایداری سازه، گاهی کمتر مورد توجه قرار میگیرند و بهویژه در صورت آسیبدیدگی یا تخریب، بازسازی آنها بهدلیل پیچیدگیها و ظرافتهای خاص دشوار است. این پژوهش با هدف حفظ و بازآفرینی مجازی تزئینات مسجد جامع ورامین، که از آثار مهم دوران ایلخانی به شمار میرود، انجام میشود. بخشی از تزئینات این بنا، مانند محراب گنبدخانه، بهدلیل عوامل محیطی و مداخلات انسانی دچار آسیب شده و جزئیات آن بهمرور زمان محو شده است. بنابراین، این تحقیق بر بازسازی دیجیتال این بخشها متمرکز است. در مرحله اول، با استفاده از رویکرد تفسیری-تاریخی و تحلیل شواهد باستانشناسی، دورههای مختلف تاریخی تزئینات شناسایی و تحلیل میشوند. سپس، بهمنظور ایجاد مدلهای سهبعدی دقیق، از فناوری فتوگرامتری برد کوتاه استفاده و تصاویر بهدستآمده با روشهای پردازش دیجیتال بازسازی شدهاند. در این مرحله، از استراتژیهای مختلف بازسازی مانند شباهت، قیاس و قرینگی جزئی استفاده میشود تا نقوش آسیبدیده بهطور دقیق بازخوانی شوند. پژوهش حاضر بهطور خاص بر بازآفرینی مجازی محراب با دقت 1:1 تمرکز دارد و با استفاده از مدل سهبعدی و تصویر قائم، نقشهای دوبعدی از محراب با حداکثر نقوش خوانششده و تطبیق با نمونههای همعصر، ارائه میدهد. نتایج این پژوهش میتواند بهعنوان روشی مؤثر و نوآورانه برای حفاظت مجازی از آثار تزئینی آسیبدیده در بناهای تاریخی مطرح شود.
