انگارهپردازی «قلمرو فیلمپیمایی» شهری: تدوین الگوی مفهومی آفرینش مکان به مثابه مقصد گردشگری فیلم
نویسندگان
1 دانشیار طراحی شهری، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز
2 دانشیار طراحی شهری، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز
3 کارشناسی ارشد طراحی شهری، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز
doi
10.22059/jfaup.2025.386093.673024چکیده
گردشگری فیلم بهعنوان شاخهای از گردشگری فرهنگی در حال ظهور است که ارتباط آن با محیطهای شهری، پالایش و بازنمایی مطلوب محیط توسط سازمانهای مدیریت مقصد و بازآفرینی فضاهای شهری نیازمند بررسی و تحلیل است. مقاله حاضر، پژوهشی است نظری با هدف بازخوانی و انگارهپردازی مفاهیمی که با وجود پیشینهای چند دههای، تاکنون در حوزه ادبیات شهرسازی، طراحی شهری و گردشگری شهری کمتر مورد مداقّه بوده است. در این پژوهش که با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانهای انجام شده است، ارتباط میان زمینه گردشگری فیلم و طراحی شهری، و آنگاه بازآفرینی پهنههای فرهنگی-تاریخی مورد واکاوی قرار میگیرد. در این فرآیند، مفاهیم فضا و قلمرو همگانی، با همراهی نظریه مرحله آینهای لاکان، و سهگانه فضایی لوفور، چارچوب مطالعه و تحلیل نقش سینما در شکلگیری تصاویر ذهنی از شهر و تجربه مقصد گردشگری را پایهریزی مینماید. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که جهان دیالکتیکی تکوینیافته در ذهن و تصوّر گردشگر فیلم میتواند در همآفرینی فضای شهری نقش داشته باشد. برونداد این بازخوانی، در قالب نموداری مفهومی ارائه میشود که در آن آفرینش قلمرو فیلمپیمایی به مثابه نوعی از مکان که حلقه واسط میان اصالت و مصرف مقصد گردشگری فیلم است، مطرح میگردد. این پژوهش، با تکیه بر سهگانههای فضایی وارسیشده، بالقوّگیهای طراحی شهری را در ارتباط با توسعه مقصد گردشگری فیلم شناسایی میکند، و میتواند در رفع شکاف موجود میان حوزه مطالعات گردشگری فرهنگی، فیلم و طراحی شهری راهگشا باشد.