واکاوی اثربخشی واقعیت‌افزوده‌مجازی بر تفکر سطح بالای دانشجویان معماری در درس طراحی فنی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معماری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد.اسلامی، ارومیه، ایران.

doi
10.22059/jfaup.2025.379611.672997
چکیده

علی‌رغم تمامی تحولات در آموزش معماری، پرورش خلاقیت و تقویت توانایی‌های حل­مسئله همچنان به‌عنوان ارکان اصلی این حوزه باقی مانده­است. مطالعات مختلف نشان می­دهد درباره تاثیر فناوری­های­دیجیتال بر ارتقای خلاقیت و حل­مسئله دانشجویان معماری ابهام وجود دارد. این پژوهش، با رویکردی کاربردی و روش آمیخته-تشریحی، تأثیر بهره‌گیری از فناوری واقعیت­افزوده مجازی را بر تفکرات سطح بالای دانشجویان در درس طراحی­فنی بررسی کرده است. برای ارزیابی تفاوت‌ها بین دو گروه آزمایش و کنترل، از پرسشنامه ویلیامز و هوانگ استفاده شد. بخش کیفی پژوهش نیز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مشاهده میدانی انجام گرفت. یافته‌ها نشان دادند که استفاده از این فناوری موجب شد گروه آزمایش در سه مؤلفه تفکر خلاق، یعنی حس­کنجکاوی، پنداره‌، و انعطاف‌پذیری، عملکردی چشمگیرتر از گروه کنترل داشته باشد. همچنین فناوری واقعیت­افزوده ضمن کاهش بارشناختی دانشجویان، توانایی حل­مسئله دانشجویان را ارتقا داد. مشاهدات و مصاحبه‌ها نیز تأیید کردند که واقعیت­افزوده از طریق عینی‌سازی مفاهیم، تسهیل فرآیند یادگیری، افزایش انگیزه و تقویت حس­کنجکاوی و تخیل، با کاهش تلاش ذهنی ابزار موثری در آموزش معماری به‌شمار می‌رود. با این وجود، چالش‌هایی نظیر کاهش تعاملات اجتماعی و ضعف در توسعه مهارت‌ها و تجربه عملی نیز به­همراه دارد. برای بهره‌وری بهینه، باید تعادلی میان استفاده از فناوری‌های نوین و روش‌های مرسوم آموزشی برقرار شود.