تفاوتهای فضایی در منطقه البرز جنوبی
نویسندگان
1 استاد برنامه ریزی منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زبیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار مدیریت شهری، گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زبیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2024.383387.673010چکیده
بررسی تفاوت فضایی در محدودههای جغرافیایی مختلف در سال های اخیر مورد توجه برنامهریزان قرار گرفته است و به شکل چشمگیری توجهات سیاسی را به خود جلب کرده است. وجود تفاوتهای فضایی در مناطق مختلف جهان باعث شده یک، دو یا چند منطقه از وضعیت مناسب خدمات عمومی و بالطبع شکوفایی اقتصادی- اجتماعی برخوردار بوده و نقش عمدهای در ایجاد درآمد و تولید ملی ایفا کنند. این امر میتواند منجر به عقب نگه داشتن مناطق دیگر از توسعه و افزایش شکاف و نابرابری بین مناطق و نواحی مختلف شود. هدف اصلی این مقاله تحلیل تفاوت های فضایی در منطقه البرز جنوبی از طریق استخراج مولفهها، عوامل و شاخصهای تأثیرگذار بر این مفهوم و رابطه این مولفهها با فاصله گرفتن از مرکز منطقه، استان و خوشه است. در این راستا اطلاعات مربوط به 57 شهرستان واقع در محدوده منطقه البرز جنوبی استخراج و با استفاده از روشهای تحلیل عاملی و خوشهای عوامل و مولفه های فضایی توسعه در این مناطق احصا و مقادیر فاصله از مرکز خوشه، استان و منطقه محاسبه و رابطه بین عوامل مختلف توسعه با بعد فضایی از طریق روش همبستگی پیرسون مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد با فاصله گرفتن از مرکز منطقه و استان شرایط اقتصادی-اجتماعی تقلیل یافته اما وضعیت کالبدی (فقط برای فاصله از مرکز منطقه) و اکولوژیکی بهبود پیدا میکند. لذا میتوان گفت تفاوتهای فضایی در منطقه البرز جنوبی منجر به شکلگیری یک الگوی متمرکز در این منطقه شده که با انباشت و شکلگیری قطبهای رشد در مراکز قدرت و متعاقباً کاهش کیفیت اکولوژیکی و خدماتی آن همراه بوده است.
