تحلیل جایگاه فرهنگ عامه ایرانی در غزلیات بیدل دهلوی

نویسندگان

1 دانشگاه رازی

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی

doi
چکیده

اشعار بیدل دهلوی به­عنوان یکی از شاعران طراز اول شعر فارسی ـ که خارج از مرزهای ­جغرافیایی ایران می­زیسته ـ دربرگیرندۀ تنوع فرهنگ عامه و به­ویژه، فرهنگ عامۀ ایرانی است. در پژوهش حاضر تلاش می­شود غزلیات وی از منظر تبلور فرهنگ عامه بررسی شود. از این رو، در وهلۀ اول نشان داده شد که بیدل دهلوی با وجود آنکه شاعری غیر­ایرانی است، در بازتاب فرهنگ عامه در بطن اشعار خود، به انحای مختلف و به­صورت خودآگاه یا ناخودآگاه، به­شدت متأثر از فکر و فرهنگ ایرانی بوده است. در این پژوهش، سرچشمه­ها و خاستگاه­های برخی از سنن و اعتقادات عامیانۀ مستتر در شعر بیدل ـ که در فرهنگ­های هندی و ایرانی دارای بن­مایه­های مشترکی هستند ـ تحلیل و بررسی و مشخص شد که در این زمینه نیز نگاه اجتماعی و ادبی بیدل به­سمت پیشینۀ فرهنگی ایران است و شعر او رنگ و بوی ایرانی دارد.