مؤلفه‌های کالبدی فضاهای آموزشی و شاخص‌های سیالیت تفکر، بسط و اکتشاف در فرآیند خلاقیت کودکان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه معماری، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22059/jfaup.2024.367697.672917
چکیده

رشد خلاقیت در روان‌شناسی تربیتی و آموزشی مورد توجه می‌باشد. این موضوع در کودکی به سبب تکامل شخصیت و تجربیات فرد دارای اهمیت است. خلاقیت دارای مراحل، اجزا و عناصری است که در فرآیند خلاقیت رخ می‌دهد. عوامل مؤثر بر خلاقیت به دو دسته فردی و محیطی (درونی و بیرونی) تقسیم می‌شود که این مقاله از میان عوامل بیرونی، مولفه‌های کالبدی محیط را مورد بررسی قرار داده است. بر اساس فرآیند رشد شناختی، ادراک کودکان از سن ۶ سالگی جنبه عملی پیدا کرده و از محیط تاثیر بیشتری می‌گیرد. در این دوران بیشتر زمان کودکان در فضاهای آموزشی سپری می‌شود. هدف پژوهش، شناسایی مولفه‌های کالبدی مؤثر بر فرآیند خلاقیت کودکان ۶ تا ۱۱ سال در فضاهای آموزشی و ارتباط سنجی آن‌ها با شاخص‌های خلاقیت است. روش پژوهش حاضر کیفی-کمی بوده که در بخش دیدگاه‌های نظری، از راهبرد تحلیلی جهت شناسایی شاخص‌ها و از راهبرد توصیفی جهت رابطه سنجی میان آن‌ها استفاده شده‌است. داده‌های حاصل از پرسشنامه محقق ساخت، به کمک نرم‌افزار SPSS22 و Amos24 با روش تحلیل عاملی و تحلیل مسیر، بررسی شده است. نتایج به‌دست آمده، وجود رابطه معنادار میان مؤلفه‌های محیطی و شاخص‌های سیالیت، بسط و اکتشاف به عنوان شاخص‌های خلاقیت را نشان داده و مؤلفه طراحی فضا جهت ایجاد احساس‌های مختلف، بیشترین تاثیر را بر خلاقیت دارد.