فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محمدبقای وارس بخاری یکی از داستان‌پردازان ناشناخته، اما متبحر سدۀ دهم هجری در آسیای میانه است که تا به امروز از او یک طومار نقالی ناشناخته موسوم به بحرالتواریخ و «حماسۀ‌ مسیب­نامه» به­دست آمده است. طومار بحر­التواریخ به­دلیل قدمت و جامعیت داستانی آن نکاتی بسیار و نویافته داشت که مأخذ برخی از آن‌ها شاهنامه و دیگر امهات متون شناخته‌شده نیست. پژوهش حاضر با هدف معرفیِ نکته‌ای نویافته از طومار بحر­التواریخ در دو بخش، ضمن معرفیِ وارس بخاری و آثارش، برای نخستین­بار یادکردی از چهار روایت مستقل خروج‌نامۀ رستم، فرامرزنامه، شبرنگ‌نامه و بیجن‌نامه، با عنوان «چهار گنج» به­دست داده و سپس نکات نویافتۀ گزارشِ هر پاره از این طومار، در مقایسه با متن منتشرۀ فرامرزنامه، شبرنگ‌نامه و بیژن‌نامه ارائه شده است. بر اساس توجیه افسانه‌گون وارس بخاری، فردوسی بنا بر درخواست خلیفۀ بغداد، چهار­ گنج را با عنوان دفتر بغدادی سروده و به شاهنامه ضمیمه کرده است.