بررسی اثرات هدفمندسازی یارانه انرژی بر رفاه تولیدکنندگان و مصرف کنندگان برنج در ایران: کاربرد مدل برنامه ریزی ریاضی قیمت درونزا

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد و توسعة کشاورزی، دانشگاه پیام نور گیلان، رشت، ایران

doi
10.30490/aead.2020.252526.0
چکیده

اصلاحات یارانة انرژی و اثرات مختلف آن بر گروه‌های مختلف جامعه (تولیدکنندگان و مصرف‏کنندگان) همواره برای سیاست‏ گذاران و محققان اقتصاد کشاورزی معمایی چالش ‏برانگیز بوده است. بدین منظور، مطالعة حاضر، با شبیه‏ سازی اثرات آزادسازی قیمت حامل‌های انرژی با استفاده از یک مدل برنامه‏ ریزی ریاضی قیمت درون‏زا، به تحلیل آثار رفاهی سیاست هدفمندی یارانة انرژی بر وضعیت رفاه تولیدکنندگان و مصرف‏ کنندگان برنج در کشور پرداخت. نتایج نشان داد که در پی هدفمندسازی یارانة سوخت به‏ مثابه نهاده‏ای بسیار تأثیرگذار در فرآیند تولید و بازاررسانی محصول برنج، تولید اندکی کاهش و قیمت‏ها افزایش می‏یابند؛ همچنین، تعادلی جدید در ساختار بازار این محصول شکل می‏گیرد و به‏دلیل کاهش در رفاه مصرف‌کنندگان و افزایش ناچیز در رفاه تولیدکنندگان، به کاهش رفاه اجتماعی می‏ انجامد؛ و بنابراین، سیاست‌ هدفمندی یارانه انرژی از طریق کاهش مقادیر و افزایش قیمت‏ها در بازار‌ محصول برنج شرایط رکودی را ایجاد می‌کند. از این‏رو، با توجه به نتایج سناریوسازی سیاست ‏های مکمل در مدل، توجه به سیاست‌هایی مانند ارتقای فناوری تولید با بهره‏ گیری از بذر‌های اصلاح‏ شده و پربازده و افزایش کارآیی مصرف از طریق کاهش ضایعات محصولات توصیه می‌شود.