رنگها، عناصر ذاتی و کارکردهایشان در قصههای ایرانی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی
2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی
doi
چکیده
رنگها علاوه بر مفهوم و معنای ظاهری خود، بیانگر احساسات، عواطف، اندیشهها و شخصیت آدمیاند؛ به همین سبب رنگ در معنای عام و امروزی و کارکردهای آن در کنار عناصر ذاتیاش، شناخت بهتری را از عواطف و اندیشههای لایههای فکری قصهها نشان میدهد. نگارندگان این جستار بر آنند تا با کاربست شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، مجموعۀ چهارجلدی قصههای ایرانی، گردآوردۀ انجوی شیرازی را بکاوند و رنگهای بهکار رفته در این قصهها را با توجه به عناصر ذاتی و کارکردهایشان طبقهبندی کنند. یافتهها نشان میدهند که رنگها کارکردهای مختلفی در بافت روایی قصهها دارند. این کارکردها را میتوان به ترتیب به چند طبقه تقسیم کرد: بیان باورهای ارزشی و طبقاتی، رنگها با کارکرد تعابیر و باورهای عامه، باورهای نمادین، رنگها در خدمت بیان جزئیات، بیان آرزوهای مردم عامه و باورهای اساطیری. با توجه به این کارکردها، رنگها از دو دسته خارج نیستند؛ رنگهایی نظیر سیاه، سفید، سبز، زرد و سبز برای مقاصدی چون تعابیر عامه، باورهای نمادین و ارزشی، رنگ در خدمت جزئیات توصیف میآیند و گاهی همینرنگها یا رنگهایی دیگر، کارکردهایی اختصاصی به خود میگیرند. صفات زرین و طلایی از رنگ زرد به طبقات مرفه جامعه اختصاص مییابند و یا آرزوها و امیال طبقات فرودست در ترکیباتی با صفت رنگانگ توصیف میشوند.