فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه کاشی‌کاران سنتی در مشهد از نوعی کاشی معروف به کاشی جسمی  استفاده می‌کنند. به نظر می‌رسد این کاشی در منطقه سابقه‌ای دیرینه داشته باشد. مطالعه فن شناسی کاشی‌های مدرسه غیاثیه خرگرد که ازنظر تاریخی در حوزه معماری خراسان بزرگ قرارگرفته می‌تواند در اثبات فرضیه فوق کمک نماید.این مطالعه مبتنی بر فن شناسی آثار است که با استفاده از علوم آزمایشگاهی بر روی نمونه‌های قدیمی مدرسه غیاثیه خرگرد به انجام می‌رسید. از مشاهدات به‌وسیله میکروسکوپ نوری Olympus PM G3 برای شناسایی بافت بدنه و قشر لعاب و برای تجزیه شیمیایی از روش ذوب قلیایی و آنالیز نقطه‌ای با دستگاه SEM-EDX استفاده می‌شود. نتایج حاصل از مطالعه آزمایشگاهی به‌روشنی نشان می‌دهد که کاشی‌های معرق در مدرسه غیاثیه خرگرد به جهت ترکیب مواد، روش کار و مراحل تکمیل شبیه روشی است که کاشی‌سازان سنتی  معاصر مشهد استفاده می‌کنند. از این حیث کاشی‌های معقلی، حمیل‌ها و کاشی‌های هفت‌رنگی به خانواده کاشی‌های رسی بیشتر شبیه‌اند. کاشی‌سازان مشهد در حال حاضر از این ترکیب فقط برای هفت‌رنگی استفاده می‌کنند. اکسیدهای عامل رنگ در لعاب‌ها تأییدکننده شیوه‌ معاصر مشهد است ولی در ترکیب مواد لعاب‌های امروزی و لعاب‌های مدرسه خرگرد این هماهنگی وجود ندارد. در کاشی‌های غیاثیه برای ساخت بعضی لعاب‌ها از سرب به‌عنوان فلاکس و در برخی دیگر از ترکیب مواد قلیایی استفاده کرده‌اند.