بررسی و تحلیل سازمان فضایی منطقه کلانشهری تهران با استفاده از جریان فضایی جمعیتی
نویسندگان
1 مدرس گروه شهرسازی دانشگاه فردوسی مشهد و دکتری شهرسازی از دانشگاه نیوسات ولز استرالیا
2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، ایران، تهران
3 کارشناس ارشد شهرسازی برنامهریزی منطقهای، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2022.319865.672599چکیده
در ادبیات نوین برنامهریزی منطقهای الگوی سازمان فضایی مناطق هرچه بیشتر تحت تأثیر تعاملات میان سکونتگاههاست، این امر باعث شکلگیری پیوندهایی میان کانونها میشود و در صورت هدایت صحیح روند سازمانیابی فضا میتواند به یکپارچگی فضایی-عملکردی منطقه بیانجامد. براساس مستندات طرحهای فرادست نیروهای مرکز گرا به سمت کلانشهر تهران، سیل عظیم نیروهای کار و جریان افراد با هدف برخورداری از خدمات و تسهیلات برتر متمرکز شده در تهران، سازمان فضایی نامتعادلی را تداعی مینماید. این پژوهش با بهرهگیری از روش بررسی و تحلیل جریان سفرها (تعداد مسافران جابه جاشده بین شهرهای منطقه کلانشهری تهران)، الگوی حاکم بر سازمان فضایی منطقه کلانشهری تهران بازشناسی و روند تحولات آن بررسی شود. نتایج نشان می دهد به موازات کاهش سهم تمرکز جریان سفرها از کلانشهر تهران، نقش شهرهای پیرامونی در نظام اسکان و فعالیت در منطقه افزایش یافته و الگوی سازمان فضایی منطقه کلانشهری تهران در طی دوره مورد بررسی (1375-1390) از یک الگوی متمرکز با تسلط شهر تهران به تدریج به یک حوزه گسترده با مراکز جمعیتی و عملکردی متعدد تکوین یافته است. تحلیلهای شبکه جریان سفرها گرایش به سوی الگوی متعادلتر در پراکنش فعالیتها در منطقه و افزایش مراکز سطح دو را بیان میکنند.
