فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دائرۀ­المعارف­ های کهن از زمرۀ مهم­ترین منابع حفظ فرهنگ عامه در تاریخ ادبیات فارسی شمرده می­شوند. ازجملۀ این متون نزهت­ نامۀ علایی اثر شهمردان­ بن ­ابی­ الخیر است که در سال­ های پایانی سدۀ پنجم هجری تألیف شده است و علاوه­بر طبقه ­بندی علوم رایج روزگار، مشتمل بر عناصر مهم و بنیادین فرهنگ عامه است. یکی از زمینه ­های مهم نمود فرهنگ عامه در این اثر، ذکر آیین­ها و باورهای عامیانه دربارۀ نباتات است. مؤلف ضمن طرح مطالب علمی و شبه ­علمی که حاصل استفاده از منابع پیشین و مشاهدات و تجربیات خویش است، باورها و آیین­های بسیاری دربارۀ ثمردهی، خواص گیاهان و درختان، شیوۀ دفع آفات، دفع چشم­زخم، بهبود و ازدیاد ثمر، دلالت برخی امور بر رخدادهای جوّی چون دلالت بانگ قورباغه بر آمدنِ باران، ارتباط درخت و انسان، تهدید نمایشی درخت و گرفتن تضمینِ ثمردهی از آن، نقش نباتات در تعبیر خواب و ویژگی­ های عجیب دیگر ذکر کرده است. موضوع این پژوهش استخراج، دسته­ بندی و بررسی آیین­ ها و باورهای عامیانۀ نباتی در نزهت­ن امه و کنکاش در کم ­و­کیف، سرچشمه­ ها و زمینه­ های آن و همچنین سنجش این متن بی­بدیل با برخی متون مشابه در این زمینۀ خاص است.