فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با هدف بررسی اثر محلول‌پاشی تعدیل‌کننده‌های تنش بر عملکرد و اجزای عملکرد زیره سبز در شرایط تنش خشکی، پژوهشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی بیرجند در سال زراعی 1399–1398 انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل سه سطح تنش خشکی (100، 70 و 40 درصد نیاز آبی) و عامل فرعی شامل پنج سطح محلول‌پاشی (عدم محلول‌پاشی، محلول‌‌پاشی با سالیسیلیک‌‌اسید (300 میلی‌گرم در لیتر)، جاسمونیک‌‌اسید (60 میکرومول در لیتر)، پاکلوبوترازول (100 میلی‌گرم در لیتر) و کیتوزان (50 میلی‌گرم در لیتر)) بود. نتایج نشان داد تنش خشکی باعث کاهش معنی‌دار در صفات رشدی مانند ارتفاع (3/52%) و چتر در بوته (4/29%) شد. بیشترین شاخه جانبی در شرایط بدون تنش و با محلول‌پاشی پاکلوبوترازول حاصل شد. تنش خشکی باعث کاهش تعداد دانه در چتر (02/34%) و کارایی مصرف آب (2/22%) شد. بیشترین عملکرد دانه (533 کیلوگرم در هکتار) در شرایط بدون تنش و با محلول‌پاشی پاکلوبوترازول به‌دست آمد. در شرایط تنش شدید، جاسمونیک‌اسید و پاکلوبوترازول بهترین عملکرد دانه را نشان دادند. اگر‌چه درصد اسانس در تنش شدید افزایش یافت، ولی محلول‌پاشی با جاسمونیک‌اسید آن را کاهش داد. بالاترین عملکرد اسانس و کارایی مصرف آب نیز با محلول‌پاشی جاسمونیک‌اسید در تنش متوسط مشاهده شد. در مجموع، استفاده از تعدیل‌کننده‌های رشد به‌ ویژه جاسمونیک‌اسید و سالیسیلیک‌اسید می‌توانند به کاهش اثرات منفی تنش خشکی و بهبود عملکرد زیره سبز کمک کنند.