ارزیابی و گروه‌بندی ارقام زمستانه کلزا از نظر خصوصیات زراعی و درصد روغن دانه

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد میاندوآب، دانشگاه آزاد اسلامی، میاندوآب، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد میاندوآب، دانشگاه آزاد اسلامی، میاندوآب، ایران

doi
10.22034/csrar.2025.531392.1500
چکیده

با هدف ارزیابی و گروه‌بندی ارقام مختلف کلزا و تعیین رقم مناسب جهت کشت در مناطق سرد (شمال‌غرب کشور)، آزمایشی به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال زراعی (1400-1401 و 1401-1402) با چهار تکرار و 24 رقم کلزا اجرا شد. در این بررسی خصوصیات فنولوژیکی، زراعی و درصد روغن ارقام مختلف اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد رقم Parade در مقایسه با دیگر ارقام از نظر طول دوره رشد، ارتفاع بوته، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه جزء ارقام برتر بود. همچنین ارقام Coctall، Cwc، Alice، Parade و VDH8003-98 بالاترین عملکرد دانه را در سال‌های اول و دوم کسب کردند. حداکثر درصد روغن دانه نیز برای رقم Regent*Cobra ثبت شد. همبستگی عملکرد دانه با تعداد خورجین در بوته و تعداد دانه در خورجین مثبت و معنی‌دار بود. تجزیه کلاستر به‌روش هیت‌مپ ژنوتیپ‌ها را به سه گروه و صفات را به چهار گروه تقسیم کرد. گروه اول که در برگیرنده ارقام Parade، Cwc، Eurol، Orient، DP.948، PF.7045/91 و Regent*Cobra بود، بالاترین عملکرد و اجزای عملکرد دانه را به‌خود اختصاص داد. در این بررسی دو عامل اصلی شناسایی شدند که در مجموع 7/54 درصد از کل واریانس داده‌ها را تبیین کردند. آنالیز بای‌پلات نشان داد ارقام Parade، Olara، DP.948، Alice، VDH8003-98، Coctall و Cwc در مناسب‌ترین ناحیه از نظر عملکرد و اجزای عملکرد دانه قرار گرفتند. در نهایت پیشنهاد می‌شود، ارقام Parade و Cwc برای دستیابی به عملکرد بالا و رقم Regent*Cobra برای هدف تولید روغن، در مناطق سرد شمال‌غرب کشور کشت شوند