تاثیر تنش خشکی و تعدیل‌کننده‌های تنش بر صفات مورفوفیزیولوژیک نعناع فلفلی (Mentha piperita)

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

3 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.470040.1427
چکیده

ﺗﻨﺶ خشکی ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻛﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﻜﺮد و ﺗﻮﻟﻴﺪ در گیاهان زراﻋﻲ، ﺑﺎﻏﻲ و داروﻳﻲ است. ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ امکان ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺗﻨﺶ خشکی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﻴﺪ ﻫﻴﻮﻣﻴﻚ و اﺳﻴﺪ آﺳﻜﻮرﺑﻴﻚ در گیاه داروﻳﻲ نعناع فلفلی، آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﻪﺻﻮرت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﻛﺎملا ﺗﺼﺎدﻓﻲ در ﺳﻪ ﺗﻜﺮار اﺟﺮا ﺷﺪ. ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﺎﻣﻞ خشکی (شاهد و تنش خشکی) و اﺳﻴﺪ ﻫﻴﻮﻣﻴﻚ و اﺳﻴﺪ آﺳﻜﻮرﺑﻴﻚ (0، 2 و 4 گرم در لیتر اسید هیومیک، 2 و 4 گرم در لیتر اسید آسکوربیک و 2 گرم در لیتر اسید هیومیک و اسید آسکوربیک به‌طور همزمان) ﺑﻮد. نتایج نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد برگ و کلروفیل نوع a تحت ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﻨﺶ خشکی در مقایسه با شاهد (به‌ترتیب، 25، 61/22 و 35/24 درصد) کاهش ﻳﺎﻓﺖ و ﻛﺎرﺑﺮد اﺳﻴﺪ ﻫﻴﻮﻣﻴﻚ و اﺳﻴﺪ آﺳﻜﻮرﺑﻴﻚ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺳﺒﺐ ﺟﺒﺮان اﻳﻦ ﺧﺴﺎرت ﺷﻮد. وزن خشک اندام هوایی (0/607 گرم در بوته)، مقدار کلروفیل نوع b (0/907 میلی‌گرم بر گرم وزن تر)، کاروتنوئید (0/286 میلی‌گرم بر گرم وزن تر)، غلظت فسفر (0/137 درصد) و پتاسیم (1/72 درصد) نیز ﺗﺤﺖ ﺗﻨﺶ خشکی به‌دست آمد و کاربرد اﺳﻴﺪ ﻫﻴﻮﻣﻴﻚ و اﺳﻴﺪ آﺳﻜﻮرﺑﻴﻚ، موجب افزایش این صفات گردید. همچنین تنش خشکی موجب افزایش پرولین، آنتوسیانین، نشت الکترولیت و مالون‌دی‌آلدئید گردید. براساس نتایج به‌دست آمده در این آزمایش می‌توان بیان کرد، که هر چند تنش خشکی اثرات منفی روی صفات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی گیاه نعناع فلفلی دارد، اما با کاربرد تعدیل‌کننده‌های تنش خشکی می‌توان تا حدی اثرات سوء تنش خشکی بر این گیاه را کاهش داد.