فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جو چهارمین غله مهم دنیا از نظر سطح زیر کشت است. آگاهی از نحوه توارث صفات کمی و کیفی دانه، تعیین‌کننده روش به‌نژادی برای رسیدن به هدف مورد نظر است. در این تحقیق به‌منظور برآورد پارامترهای ژنتیکی صفات، ده رقم جو در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی شهر بابل ناحیه الکفل کشور عراق طی دو سال زراعی 1403-1401 در شرایط آبی و تنش خشکی آخر فصل از لحاظ 27 صفت زراعی و کیفی دانه، مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج محاسبه‌ی پارامترهای ژنتیکی صفات اندازه‌گیری شده در چهار محیط نشان داد، ضریب تنوع ژنوتیپی و ضریب تنوع فنوتیپی به‌هم نزدیک بود که نشاندهنده‌ی نقش مهم تفاوت‌های ژنتیکی می‌باشد. صفات سرعت پرشدن دانه، طول و عرض برگ پرچم، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول ریشک، وزن سنبله، وزن دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در مترمربع، تراکم سنبله، عملکرد دانه، محتوای آهن و فیبر دانه در هر چهار محیط، وراثت‌پذیری و پیشرفت ژنتیکی بالایی داشتند که نشان‌دهنده‌ی اثرات افزایشی ژن‌های کنترل‌کننده این صفات است. بنابراین، گزینش فنوتیپی در نسل‌های اولیه برنامه به‌نژادی مؤثر است. صفات وزن هزاردانه، محتوای روی دانه، محتوای پروتئین دانه دارای وراثت‌پذیری بالا و پیشرفت ژنتیکی کم یا متوسط و احتمالا تحت تأثیر عمل غیرافزایشی ژن‌ها بوده و برای به‌نژادی این صفات بایستی از پدیده هتروزیس استفاده نمود. با انجام تلاقی بین والدین مناسب، پس از تثبیت اثرات ژنتیکی در همه مکان‌های ژنی و رسیدن لاین‌ها به خلوص، می‌توان اقدام به گزینش بهترین لاین‌ها در نسل‌های بعدی نمود.