گزینش ژنوتیپهای متحمل به شوری از طریق ارزیابی ژرمپلاسم جو با منشأ ایکاردا در شرایط شور
نویسندگان
1 مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران
2 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
3 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
4 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
doi
10.22034/csrar.2025.503865.1469چکیده
شوری یکی از عوامل مهم در محیط است که میتواند بهطور قابلتوجهی بر رشد، نمو و بهرهوری جو تأثیر بگذارد. ارزیابی و مقایسه واکنش ژنوتیپهای جو تحت شرایط شور برای معرفی رقم مناسب با توانایی تولید بالا و تحمل مناسب به شوری برای استفاده در برنامههای بهنژادی جو امری ضروری است. در این پروژه، با بررسی ژنوتیپهای جو از خارج کشور و مقایسه آنها با رقمهای داخلی در شرایط شور، ژنوتیپهای مقاوم به شوری معرفی شدند. به این منظور، 20 ژنوتیپ دریافتی از مرکز تحقیقات کشاورزی یزد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار و در دو سال متوالی (سالهای 1402-1401 تا 1403-1402) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج مقایسه میانگینهای دو سال نشاندهنده تفاوت تنوع عملکرد در بین ژنوتیپها بود. در این میان، ژنوتیپ 96 با نسبت 27 درصد نسبت به دیگر ژنوتیپها افزایش داشت. در نتیجه ژنوتیپهای مناسب و جایگزین ارقام شاهد در مناطق با شرایط شوری در منطقه سیستان ژنوتیپهای 96، 97 و 118 میتوان در نظر گرفت. در نهایت این مطالعه نشان داد که ژنوتیپهای زودرس عملکرد بهتری در شرایط تنش نشان دادند. منابع ژنتیکی در گروهبندی تجزیه خوشهای، پتانسیل بالای جو را برای اصلاح و بهبود تحمل به تنشهای محیطی نشان میدهد. یافتهها بر اهمیت استفاده از این منابع ژنتیکی برای توسعه ارقام متحمل و سازگار با شرایط مختلف محیطی تأکید میکند.