برنامهریزی شورشی در فضاهای خاکستری (مورد پژوهی: محله آبکوه مشهد)
نویسندگان
1 دکتری برنام هریزی شهری و منطق های، گروه برنام هریزی و طراحی شهری و منطق های، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم و اندیشه سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استاد گروه برنامهریزی و طراحی شهری و منطقهای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfaup.2022.332766.672708چکیده
فضاهای خاکستری که تحت تاثیر روابط قدرت و سرمایه و دوگانه انگاریهای رسمی/غیررسمی در یک حالت موقتیبودن دائم همواره در انتظار اصلاحشدن هستند، همانند سایر نواحی شهر دارای طرحهای توسعه شهری میباشند اما آنچه که در حال اتفاق است این است که این فضاها نه همانند ضوابط و مقررات طرحهای توسعه شهری بلکه به شیوهای دیگر یعنی برنامهریزی شورشی در حال شکلگیری هستند. از این رو، هدف این پژوهش آن است که نشان دهد چگونه تولید فضا در فضاهای خاکستری نه صرفا از طریق فرآیندهای رسمی برنامهریزی فضایی بلکه همچنین از طریق برنامهریزی شورشی در حال شکلگیری است. این پژوهش با رویکرد برساختگرایی اجتماعی و تحلیل گفتمان انتقادی دو گفتمان رایج را شناسایی کردهاست. نخست گفتمان غالب که از طریق قدرت-دانش سعی بر ایجاد فضاهای دعوتشده است و گفتمان آلترناتیو که با برنامهریزی شورشی سعی بر ایجاد فضاهای خلقشده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که با وجود تهیه طرحهای متعدد توسعه شهری و محلهای برای محله آبکوه، تولید فضا در این محله تحت تاثیر مولفههای برنامهریزی شورشی رخ داده است. ساکنان این محلهها در کمبود عرضه مسکن در توان مالی، خود توانستهاند مسکن حداقلی برای زندگی خود تامین کنند و حداقل انتظار از مدیریت شهری تامین تاسیسات و تجهیزات شهری و خدمات در سطح محله است.
