تاثیر زئولیت بر کاهش شوری آب چاه و رشد گیاه ارزن پادزهری (Panicum antidotale Retz) در مناطق خشک

نویسندگان

1 گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی زنجان، زنجان، ایران

3 دانش آموخته دکتری بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22034/csrar.2025.426948.1380
چکیده

شوری خاک و کمبود آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک از مهم‌ترین موانع تولید مواد غذایی هستند؛ راهکارهای مدیریتی مانند تصفیه آب‌های کم‌کیفیت برای آبیاری و معرفی گیاهان مقاوم به شوری می‌تواند به بهبود تولید کمک کند. در این مطالعه از گیاه هالوفیت ارزن پادزهری (Panicum antidotale Retz) به‌عنوان یک علوفه جایگزین در مناطقی که با کمبود آب مواجه‌اند، استفاده شد. سپس به بررسی میزان تطابق گیاه ارزن پادزهری با آب چهار چاه مستقر در استان قم (چاه‌های ورجان، خاوه، قم و شاهد) در حضور سه سطح زئولیت (صفر، پنج و 10 درصد وزنی زئولیت) به‌منظور نمک‌زدایی پرداخته شد. نتایج نشان داد که شاخص‌های رشدی اندام هوایی گیاه ارزن پادزهری با افزایش سطوح شوری به‌طور معنی‌داری نسبت به شاهد کاهش یافتند، درحالی‌که با کاربرد زئولیت روند افزایشی مشاهده شد. خصوصیات ریشه تحت تأثیر درصد وزنی زئولیت و شوری روند مشخصی نشان ندادند. علت این موضوع تاثیر شوری و زئولیت بر خواص خاک ارزیابی شد. افزایش سطح شوری به‌طور محسوسی شاخص‌های بیوشیمیایی را تحت تأثیر قرار داد، به‌طوری‌که مقادیر پرولین تا mg/g FW 341 و کاروتنوئید تا µg/g FW 6/59 افزایش یافته اما غلظت کلروفیل a و b به‌ترتیب تا 10/29 و 7/88 میلی‌گرم بر گرم وزن تر کاهش نشان داده است. در حضور زئولیت مقادیر کاروتنوئید وکلروفیل a و b به‌ترتیب 5/30، 6/24 و 4/07 درصد افزایش نشان دادند. یافته‌های این مطالعه بینش ارزشمندی در مورد مدیریت استفاده از زئولیت برای تصفیه آب‌های زیرزمینی شور و کاشت گیاهان گیاهان مقاوم به شوری در مناطق خشک ارائه می‌دهد.