فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شوری آب آبیاری از مهم‌ترین چالش‌های کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. در این پژوهش، اثر بیوچار بر کاهش اثرات مخرب شوری آب آبیاری بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در دو بافت خاک بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و به‌صورت گلدانی در سال 1401 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه زابل انجام شد. تیمارها شامل بافت خاک (لوم و لوم‌شنی)، شوری آب در چهار سطح (0/8، 4، 8 و 12 دسی‌زیمنس بر متر) و بیوچار در چهار سطح (0، 1، 3 و 5 درصد وزنی) بودند. افزایش شوری آب آبیاری هدایت الکتریکی خاک را به‌طور معنی‌داری به‌ویژه در خاک لوم افزایش داد. شوری تأثیر محسوسی بر چگالی ظاهری و pH نداشت، اما موجب افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی و سدیم تبادلی شد، درحالی‌که تغییر منیزیم و پتاسیم معنی‌دار نبود. بیوچار سبب کاهش هدایت الکتریکی، چگالی ظاهری و سدیم تبادلی و از طرفی افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی و ظرفیت نگهداشت آب شد. کمترین هدایت الکتریکی و چگالی ظاهری در خاک لوم شنی و بیشترین ظرفیت تبادل کاتیونی در خاک لوم مشاهده شد. هدایت هیدرولیکی خاک لوم‌شنی به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر شوری و بیوچار قرار گرفت، اما در خاک لوم تغییر قابل‌ملاحظه‌ای نداشت. تیمارهای 3 و 5 درصد بیوچار موجب کاهش سدیم تبادلی و در شوری بالا باعث کاهش منیزیم شدند، ولی پتاسیم تغییر معنی‌داری نداشت. طبق نتایج این پژوهش، بیوچار اصلاح‌کننده‌ای موثر برای بهبود ویژگی‌های خاک و کاهش اثرات نامطلوب شوری آب آبیاری، به‌ویژه در خاک‌های سبک‌تر مانند لوم‌شنی است.