بررسی تأثیر عناصر کم مصرف روی و آهن بر ویژگی‎های عملکردی کنجد و تداخل علف‌های هرز در شرایط اقلیمی سومار

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد اگروتکنولوژی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22034/csrar.2025.498849.1467
چکیده

علف‌های هرز یکی از محدودیت‌های اصلی کاهش عملکرد کنجد محسوب می‌شوند، در حالی که استفاده از ریزمغذی‌هایی چون آهن و روی می‌تواند نقش مؤثری در بهبود خصوصیات زراعی و فیزیولوژیک این محصول ایفا کند. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر سطوح مختلف سولفات آهن و سولفات روی بر ویژگی‌های زراعی و فیزیولوژیک کنجد تحت شرایط مختلف مدیریت علف‌های هرز انجام شد. آزمایش در سال زراعی 1402 در منطقه دشت سومار شهرستان قصرشیرین به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای اصلی شامل دو سطح مدیریت علف‌هرز (کنترل مکانیکی و شیمیایی در مقابل عدم کنترل) و تیمارهای فرعی شامل سطوح مختلف سولفات آهن (0، 150 و 300 پی‌پی‌ام) و سولفات روی (300 و 500 پی‌پی‌ام) بود که در مراحل 6 و 15 برگی کنجد به صورت محلول‌پاشی اعمال شدند.یافته‌ها نشان داد که بالاترین عملکرد دانه (1068/8کیلوگرم در هکتار) در تیمار ترکیبی کنترل علف‌هرز با کاربرد 300 پی‌پی‌ام سولفات آهن و 300 پی‌پی‌ام سولفات روی حاصل شد که 29 درصد افزایش معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد داشت. همچنین، بیشترین درصد روغن دانه در تیمارهای 500 پی‌پی‌ام سولفات روی (51/9 درصد) و 300 پی‌پی‌ام سولفات آهن (52/2 درصد) مشاهده شد. به طور کلی، عدم کنترل علف‌های هرز موجب کاهش معنی‌دار عملکرد دانه و کیفیت روغن کنجد گردید. نتایج این پژوهش اهمیت مدیریت تلفیقی علف‌های هرز و تأمین بهینه ریزمغذی‌ها را در افزایش بهره‌وری و کیفیت کنجد در مناطق نیمه‌خشک تأیید می‌کند.