بازنمود آرمانخواهانۀ اسطورۀ کاوه در نمایشنامۀ منظوم «کاوۀ ئاسنگهر» شیرکو بیکس
نویسندگان
1 کارشناسارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی کرمانشاه.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی کرمانشاه
doi
چکیده
شاید بتوان کاوۀ آهنگر را نخستین قهرمان شناختهشدۀ قیام مردمی دانست که در متون گوناگون نمود یافته است. قیام کاوه یکی از خاستگاههایِ ایرانیِ اسطورۀ خیزش قهرمانان ملی و مبارزان بیدارگر علیه حاکمان بیدادگر است. کاوه قهرمانی ملی و اسطورهای است که ملت خود را از سیطرۀ ستمکاریهای ظالمی چون ضحاک ماردوش رهانید. این قهرمان بزرگ در میان قوم کُرد نیز جایگاه ویژهای دارد و از شخصیتهای مؤثر و برجستۀ نمایشنامۀ منظوم «کاوهی ئاسنگهر» شیرکو بیکس است. نگارندگان در پژوهش حاضر به بررسی این نمایشنامۀ منظوم و بازنمود آرمانخواهانۀ قیام کاوۀ آهنگر در این منظومه پرداختهاند. در این پژوهش، شیوۀ بازتاب آرمانخواهانۀ سیمای این قهرمان ملی و اسطورهای و دیگرسانیهای ساختاری، خویشکاریها و پایانبندی متناسب با ایدئولوژی سراینده در این منظومه بررسی خواهد شد. شیرکو بیکس این روایت اسطورهای را با هدف بیان مصائب و مسائل قوم کُرد سروده و با دستبردی هدفمند و سویهدار، اسطورۀ کاوه را با شمایلی نو از کنه ناخودآگاه جمعی به پیکارگاه مبارزات قومی و عرصۀ چالشهای اجتماعی فراخوانده است. در بازخوانی این اسطورۀ اعتراض، خواهیم دید که کاوه سیمایی امروزی و سیاسی و از آغاز تا انجام قیام، حضوری پویا دارد. شخصیتها در این منظومه متعدد و رمزگونهاند؛ گفتوگوها (دیالوگها)جنبۀ فلسفی دارند و کاوه نیز در هیئتی جدید با کارویژه و خویشکاری متناسب با فضای سیاسی ـ اجتماعی توصیفشده در این منظومه، به شخصیتی سیاسی تغییر چهره داده است؛ به گونهای که میتوان گفت منظومۀ «بیکس» منظومهای رمزی، فلسفی و سیاسی است.
