فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گنبد، فرمی است که تأثیر بسزایی در شکل‌گیری ساختارها و مناظر معماری ایران دارد. شناخت انواع، شیوه­­های ساخت، و عملکرد سازه‌ای آن همواره دغدغه معماران و محققان بوده­است. این پژوهش، به گنبدخانه مسجد جامع کاشان، از معدود بناهای کهن و پابرجا پس از زلزله‌های ویرانگر منطقه پرداخته‌است. تاکنون به معماری و فن‌ساخت این بنا پرداخته نشده است و بررسی آن نمایانگر تمایزاتی با گنبد‌های مشابه است. هدف پژوهش، مستندنگاری، بررسی پیشینة تاریخی، تزیینات و شیوة ساخت این گنبدخانه است. راهبرد پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و تفسیری-تاریخی است. پژوهش با حضور در بنا، کار میدانی و همچنین مطالعه منابع کتابخانه­ای و اسناد شفاهی برای کنترل یافته‎ها و درک فنون به‌کاررفته و آگاهی از فرایند ساخت انجام‌شده­است. یافته‌های پژوهش نشان­می‌دهد که گنبد متعلق به دوره ایلخانی و به‌صورت دوپوسته گسسته است که با استفاده از فنِ شاهنگ و زنجیر و شابلون متحرک ساخته‌شده؛  شکل قوس گنبد داخلی، منحنی ریسمان آویخته­است. نتایج پژوهش ضمن شناسایى دقیق اجزا و چگونگى کاربرد مصالح و خشخاشى‌ها در گنبد، نشانگر تشابه سلسله مراتب فن ساخت در منطقه، در مقایسه با گنبد­خانه­ی چند بنای هم­دوره خود است. تزئینات ایوان و محراب، نمونه منحصربه‌فردی از کاربندی و مقرنس است.