فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کرج در آغاز سال­های 1300، شهری کوچک بوده است و در سال 1335، تنها نزدیک به پانزده هزار نفر جمعیت داشته است. اما در واپسین سال­های قرن چهاردهم، به چهارمین شهر بزرگ ایران تبدیل شده است. عوامل این رشد سریع و تأثیر آن بر فرم شهر، آنگونه که باید مورد بررسی قرار نگرفته است. این مقاله به توصیف، کشف و تبیین عوامل گسترش سریع شهر کرج می­پردازد و تأثیر این گسترش سریع بر فرم شهر را بررسی کند. با این هدف با استفاده از تحلیل تاریخی- تفسیری، مراحل دگرگونی فرم شهر کرج را مطالعه کرده است و با استفاده از مطالعه­ی اسنادی، به سه نیروی «قلمرو»، «قدرت» و «تفاوت» پرداخته که دگرگونی شهر کرج را موجب شده­اند. نتایج نشان می­دهد، رشد انفجاری کرج بیشتر متأثر از مؤلفه­ی قدرت و بازتابنده­ی سیاست­های تمرکزگرایی و صنعتی­سازی دولت­ها در قرن چهاردهم شمسی و بورس­بازی زمین و مسکن است. متأثر از این مؤلفه­ی قدرت، طبیعت دوم ایجاد شده است که نتیجه­ی آن تغییر محیط طبیعی و مهاجرت اقشار و گروه­های مختلف در کرج است. این حضور، به شکل­گیری مؤلفه­ی تفاوت منجر نشده است و صرفاً به همجواری این گروه­ها انجامیده است. نتیجه­ی دگرگونی کرج، به پیدایش مفهومی به نام مناسبات همجواری منجر شده است.