ارزیابی لاین‌های امیدبخش گندم نان با عملکرد بالا و خصوصیات زراعی مطلوب با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل در جنوب استان فارس

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، داراب، ایران.

3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز (AREEO)، ایران

4 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، داراب، ایران

doi
10.22034/csrar.2025.479920.1438
چکیده

شناسایی و انتخاب لاین‌ها و ارقام مناسب برای کشت گندم نان در هر ناحیه جغرافیایی اهمیت زیادی دارد. بدین منظور، این پژوهش به‌منظور ارزیابی و انتخاب لاین‌های برتر گندم نان واجد صفات مطلوب زراعی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس در سال‌های زراعی 1398-1399 و 1399-1400 انجام گردید. در سال اول، 315 لاین خالص و چهار شاهد بررسی و 65 لاین برتر با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده­آل (SIIG) انتخاب و در سال دوم، این لاین‌ها تحت طرح آلفا لاتیس در دو تکرار آزمایش شدند. در سال اول، نتایج نشان داد که میانگین عملکرد دانه در لاین‌های انتخاب شده 7/69 تن در هکتار بود که از میانگین عملکرد ژنوتیپ­های شاهد (6/97 تن در هکتار) و مجموع ژنوتیپ­ها (6/50 تن در هکتار) بیشتر بود. در سال دوم، تفاوت‌های معنی‌داری بین لاین‌ها در اکثر صفات مورد بررسی مشاهده شد. از نظر دیفرانسیل گزینش، بیشترین و کمترین مقدار به ترتیب مربوط به صفات وزن هزار دانه (4/80 درصد) و ارتفاع با (0/89- درصد) بود. علاوه بر این، دیفرانسیل کل مطلوب مثبت و منفی به ترتیب 5/60 درصد و 2/69- درصد به‌ دست آمد. شاخص SIIG لاین‌ها را به شش گروه تقسیم کرد. ژنوتیپ‌های شماره 28، 36، 60، 25، 45، 53، 35، 12، 33، 11، 37، 16، 34، 19، 59، 48، 49، 8 و 30 با عملکرد بالاتر از ارقام شاهد به عنوان بهترین ژنوتیپ‌ها شناسایی شدند. با توجه به نتایج، لاین‌های منتخب برای بررسی سازگاری در آزمایشات یکنواخت سراسری اقلیم گرم کشور معرفی گردیدند.