ارزیابی پارامترهای ژنتیکی عملکرد و صفات مهم زراعی ژنوتیپهای گلرنگ حاصل از تلاقی رقم امید بخش 93 × آمریکایی تحت تنش خشکی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژنتیک و به نژادی گیاهی، گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
3 پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، پژوهشگاه افضلیپور، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
4 پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، پژوهشگاه افضلیپور، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
5 گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22034/csrar.2024.386168.1321چکیده
بهمنظور مطالعه نوع عمل ژنها برای صفات کمی گلرنگ، ابتدا دو ژنوتیپ رقم امید بخش 93 و آمریکایی تلاقی داده شد. سپس والدین همراه با نسلهای F1، F2، BC1.1 و BC1.2 حاصل از تلاقی فوق در شرایط تنش خشکی و در قالب طرح بلوککامل تصادفی با دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال 1400-1401 مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله 10 درصد تکمهدهی و تا مرحله رسیدگی کامل، تنش خشکی اعمال شد. صفات ارتفاع بوته، SPAD، تعداد شاخه فرعی، تعداد غوزه، عملکرد تک بوته، روز تا 50 درصد تکمهدهی و روز تا 50 درصد گلدهی اندازهگیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت معنیداری بین میانگین مربعات نسلها برای تمامی صفات وجود داشت. همچنین نتایج تجزیه میانگین نسلها نشان داد که در شرایط عدم تنش (نرمال) بیشتر صفات به جزء تعداد شاخه فرعی و تعداد غوزه، کای اسکوئر و آزمون مقیاس انفرادی آنها معنیدار نشد و تحت کنترل ژنتیکی مدل سه پارامتری افزایشی - غالبیت قرار گرفتند. همچنین در شرایط تنش خشکی نیز در کنترل وارثت تمامی صفات کای اسکوئر و آزمون مقیاس (A، B، Cو D) آنها معنیدار شد. علامت مخالف h و l در صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی و تعداد غوزه در شرایط تنش خشکی نشاندهنده اپیستازی از نوع مضاعف میباشد. این نوع از اپیستازی با کاهش تنوع در نسل F2 و نسلهای بعد سبب اختلال در فرایند گزینش میگردد و نشان دهنده پیچیدگی کنترل ژنتیکی این صفات در این تلاقی میباشد.