وارسی معماری دورهی آغاز ایلامی و ایلامی به روایت تل ملیان به مثابه شهر کهن انشان در فارس
نویسندگان
1 معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیاردانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
3 دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jfaup.2020.280559.672263چکیده
شهر انشان در حوضهی رود کُر در فارس قلب سرزمین ایلامی است که شواهد برجستهای از معماری دورهی آغاز ایلامی و هزارهی چهارم و سوم ق.م. نیز در آن وجود دارد. با وجود اهمیت این شهر، مطالعهی دقیق یافتهها و آثار معماری آن به زبان فارسی در محوطهی تل ملیان محدود است. این پژوهش پس از مطالعهی منابع دست اول کاوش، شواهد یافتههای کلیدی تل ملیان به مثابه شهر انشان همانند آجر و گل نوشتهها به خط میخی را واکاوی و بقایای معماری را در مقایسهی با اشیاء یافت شده وارسی میکند. به طور ویژه وجود دیوار شهر، بافت مسکونی ممتاز و بناهای اداری-تجاری، بخشهایی همانند اتاق مرکزی با اجاق چسبیده به دیوار و ورودی در طرفین آن در قلب مجموعهها، تزیینات و نقاشی دیواری رنگارنگ، هندسه راست گوشه و سازماندهی فضایی خطی، خشت چینی منتظم و دیوارهای پیوسته، بیانگر ساخت و ساز پیشرفتهی شهری و عملکرد فرامحلی تل ملیان در دوران آغاز ایلامی است. وجود بنای یادمانی با سازماندهی فضایی حیاط مرکزی و رواق در ایلام میانه و شواهد نظام ثبت تبادلات کالاهای فرامنطقهای نمایانگر تکامل این شهر در دوران تمدن ایلام میانه است. با توجه به نبود بقایای معماری بر روی زمین این پژوهش به تک نگاری با مطالعه منابع دست اول باستانشناسی و تاریخی پرداخته است.