ارزیابی و انتخاب اکوتیپهای برتر زیره سبز با استفاده از صفات کمی و کیفی از طریق روشهای آماری چندمتغیره در شرایط اقلیمی جیرفت
نویسندگان
1 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، جیرفت، ایران
doi
10.22034/csrar.2024.430131.1387چکیده
زیره سبز بهعنوان یکی از مهمترین گیاهان دارویی اهلی متحمل به خشکی در الگوی کاشت مناطق خشک و نیمه خشک کشور مورد توجه و استفاده کشاورزان میباشد. پایداری و افزایش تولید در زراعت این گیاه نیازمند شناسایی و معرفی اکوتیپ یا رقم اصلاح شده میباشد. از این رو تعداد 64 اکوتیپ زیره سبز دریافتی از بانک ژن گیاهی ملی ایران طی آزمایشی در قالب طرح آماری لاتیس ساده 8×8 در دو تکرار در سال زراعی 1401-1400 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب استان کرمان کشت شد. در این آزمایش صفات تاریخ ظهور چتر، تاریخ گلدهی، تاریخ پایان گلدهی، تاریخ رسیدگی فیزیولوژیک، تعداد چتر در بوته، چترک در چتر، تعداد دانه در چترک، تعداد دانه در چتر، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، زیستتوده، عملکرد دانه، درصد اسانس و عملکرد اسانس یادداشتبرداری شد. نتایج نشان داد که اختلاف معنیداری از لحاظ تمامی صفات مورد مطالعه برای اکوتیپهای زیرهسبز وجود داشت. بطوریکه در آمارههای توصیفی نیز تنوع بالا در صفات تعداد دانه در بوته، زیستتوده، عملکرد دانه و عملکرد اسانس مشاهده شد. بنابراین این صفات پتانسیل بالایی در برنامههای بهنژادی زیره سبز خواهند داشت. باتوجه به نتایج تجزیههای انجام شده اکوتیپهای TN-178، TN-180، TN-16، TN-150، TN-15 وTN-141 با توجه به بررسی تمام صفات و با در نظر گرفتن مطلوبیت و عدم مطلوبیت صفات، بهعنوان اکوتیپهای برتر و پرپتانسیل گزینش و برای برنامههای اصلاحی پیشنهاد میگردند.